Wat moet u (nu al) weten over het Pensioenakkoord? Herman Kappelle van AEGON legt het uit.

Op 13 mei organiseerden de Vrije Universiteit en AEGON voor de derde keer een flitscongres. Thema was, hoe kan het ook anders, het pensioenakkoord tussen werknemers en werkgevers. lees verder

Het is in de hedendaagse maatschappij niet meer van deze tijd om uitsluitend op papier te communiceren.
Het argument dat er nog steeds mensen zijn die niet beschikken over internet gaat niet meer op. lees verder

-    Sociale partners maken het “nieuwe pensioencontract” nodeloos ingewikkeld
-    Door staffelbesluit is het pensioenakkoord meer “for worse” dan “for better”
-    De staatssecretaris heeft de sleutel voor de oplossing in handen

Het Pensioenakkoord dat de sociale partners afgelopen zomer afsloten, was al enige malen onderwerp van mijn columns. Inmiddels volg ik de ontwikkelingen met stijgende verbazing. Hoe ingewikkeld kun je het maken? Termen als “groeivoetbenadering”, “rendementsaanpassingsmechanisme” en “het invaren van bestaande rechten” verrijken het pensioenjargon. Zoals ik al eerder aangaf, valt het straks allemaal niet meer uit te leggen aan de gemiddelde deelnemer in een pensioenregeling.

De belangrijkste oorzaak van de toenemende ingewikkeldheid ligt in het streven van sociale partners om alles in één keer en in één contract te regelen. Opbouwfase en uitkeringsfase, bestaande rechten en nieuwe rechten.

Moeite
Voor wat de opbouwfase betreft, betoogde ik al eerder dat het “nieuwe” pensioencontract in wezen niets anders is dan de oude vertrouwde streefregeling. Daar is niets op tegen, ook fiscaal niet sinds het laatste staffelbesluit van 21 december 2009 (CPP2009/148M). Op grond van dit besluit mogen we  de voor een premieovereenkomst ter beschikking te stellen premie namelijk baseren op de kostprijs voor een fiscaal maximaal middelloonpensioen. We zijn niet meer gebonden aan een rekenrente van 4% waar staffelpercentages uit voortvloeiden die onvoldoende waren om een middelloon resultaat te bereiken. Dat probleem kennen we nu dus niet meer. Het enige wat de sociale partners moeten doen, is erkennen dat ook het “nieuwe” pensioencontract een beschikbare premieregeling is. Iets wat vooral de vakbeweging moeite blijkt te kosten. Maar wat is nu het verschil tussen “zachte” middelloonrechten en een beschikbare premieregeling waarbij een kapitaal wordt gevormd op basis van de kostprijs van een fiscaal maximaal middelloonpensioen?

Het kapitaal wordt op pensioendatum omgezet in een direct ingaand ouderdomspensioen op basis van de dan geldende tarieven. Het risico van een lage rente of een hogere levensverwachting is daarmee al verschoven naar de deelnemer. Hetzelfde geldt voor de gedurende de opbouwperiode gerealiseerde beleggingsresultaten. Ook die zijn verdisconteerd in het kapitaal op pensioendatum. Volledig in overeenstemming dus met het pensioenakkoord dat voorziet in zachte en “meeademende” rechten. Een van de uitgangspunten van dit systeem is echter wel dat de deelnemer zowel het opwaartse als het neerwaartse risico loopt. De rente en de beleggingsresultaten kunnen immers ook weer omhoog gaan. “For better and for worse” in de terminologie van het pensioenakkoord. En daar zit een knelpunt: het staffelbesluit schrijft voor dat het pensioen uit hoofde van een beschikbare premieregeling waarbij de premie is gebaseerd op de kostprijs voor een middelloonpensioen de grenzen van de Wet op de loonbelasting niet mag overschrijden. Niet per jaar en niet in totaliteit. Dit begrenst dus het opwaartse potentieel voor deelnemer. Het is meer “for worse” dan “for better”.

Sleutel
De staatsecretaris van Financiën heeft de sleutel in handen om de zaak sterk te vereenvoudigen door deze beperking uit het staffelbesluit te halen. De opbouwfase voor nieuwe rechten kan dan probleemloos worden ingevuld. Wellicht zijn er zelfs wel deelnemers die ook hun opgebouwde rechten willen “invaren” in een dergelijke regeling, waardoor afstempelen kan worden voorkomen en ze misschien van toekomstige betere rendementen en rentes profiteren.

Een aangekocht ingegaan pensioen op basis van de op pensioendatum geldende tarieven, die zijn gebaseerd op de dan geldende levensverwachting, moet mijns inziens levenslang worden gegarandeerd. Dan kan ik het systeem nog uitleggen.

Herman Kappelle

• De ontvangende partij moet wel bereid zijn de informatie tot zich te nemen
• Twee onderzoeken met onthutsende uitkomsten
• 25% van de deelnemers heeft geen enkele interesse in hun pensioensituatie

Er is waarschijnlijk nog nooit zo veel op een zo brede schaal gesproken over pensioenen als de laatste maanden. De financiële crisis en vooral de lage rentestand zorgen er voor dat het afstempelen van pensioenen een reële optie is geworden. De mogelijkheid van afstempelen staat – zoals minister Donner bij Knevel & Van den Brink fijntjes opmerkte – al dertig jaar in de wet. Voor veel deelnemers is het echter pas zeer recent duidelijk geworden dat zij wellicht niet het pensioen zullen krijgen dat zij verwachtten.

lees verder

·    Nederland doet het precies verkeerd om.
·    De verplichting van een hogere pensioenleeftijd kan de motivatie ondermijnen.
·    De gezondheid van 55- tot 65+-jarige personen is achteruitgegaan

Zowel het wetsvoorstel om de pensioenleeftijd te verhogen, als het pensioenakkoord tussen sociale partners gaat ervan uit dat we allemaal ouder worden en dus langer kunnen doorwerken. Daaraan ligt de veronderstelling ten grondslag dat we niet alleen ouder worden, maar ook op een zodanige manier dat we inderdaad in staat zijn om langer door te werken. De vraag is of die veronderstelling juist is. lees verder

- akkoord houdt geen rekening met verzekerde pensioenregelingen
- verzekeraars kunnen opgebouwde rechten niet verlagen
- open oog voor verzekerde gregelingen bij wijzigingen van wet- en regelgeving

De pensioenwereld is vorige week verblijd met een pensioenakkoord tussen de sociale partners. Vlak voor de verkiezingen zijn werkgevers en werknemers het eens geworden over een verhoging van de pensioenleeftijd, zowel in de eerste pijler als in de tweede. 
Wat opvalt is dat het akkoord (weer) volledig is gericht op pensioenregelingen die worden uitgevoerd door pensioenfondsen. Aan het feit dat er ook een flink gedeelte – 12% van de deelnemers -  van de pensioenregelingen is ondergebracht bij pensioenverzekeraars wordt ten onrechte voorbij gegaan.

lees verder

Herman Kappelle

·    De strijd der generaties tekent zich af
·    Solidariteit is een groot goed
·    Maar hoe ver moet die gaan?

Onlangs mocht ik twee keer zitting nemen in een panel om te praten over ons pensioenstelsel. Op grond van mijn vorig jaar verworven waardigheid als Europees Pensioenpersoonlijkheid 2009 was ik uitgenodigd door de FNV voor een debat in de Rode Hoed met onder anderen Agnes Jongerius, Roos Vermeij van de PvdA en Jolande Sap van Groen Links. Drie dagen later zat ik aan tafel met Lans Bovenberg van de Universiteit van Tilburg, Ap Fraterman van VNO/NCW en Mei Li Vos van de PvdA in het eerste ‘Eerlijk over …’-debat van AEGON.

lees verder

Herman Kappelle

Spraakverwarring

-    Een te ruime uitleg van het begrip pensioen leidt tot spraakverwarring
-    Lijfrenten kunnen nooit vergeleken worden met collectieve pensioencontracten
-    Blijf appels appels noemen en peren peren

Pensioen is een oudedagsvoorziening. Maar niet elke oudedagsvoorziening is pensioen. Voor ondernemers is hun zaak vaak hun oudedagsvoorziening. Voor menig huizenbezitter is het zijn huis. “Mijn bedrijf is mijn pensioen”, vindt de ondernemer en de huizenbezitter zegt: “Mijn huis is mijn pensioen.”

lees verder

Door: Herman Kappelle

Kiezen of delen

-    Risico en rendement gaan hand in hand
-    Inflatiebestendig pensioen tegen acceptabele risicoloos belegde premies bestaat niet
-    Nemen van te weinig risico net zo slecht als het nemen van te veel risico

Ik hoef hier niet te herhalen dat de financiële crisis de pensioenen heeft geraakt en de dekkingsgraad van de pensioenfondsen heeft aangetast. Waar ik het over wil hebben is de reacties die loskwamen toen de herstelplannen werden gemaakt. Op dat moment immers drong het besef pas door dat pensioenfondsen de mogelijkheid hebben om als uiterste middel de pensioenen te verlagen, het zogenoemde afstempelen. En ook dat pensioenen minder zeker waren dan gedacht.

lees verder