De Lethe (of: wie gaat wat voor wie betalen?)

Als volgens de Griekse mythologie iemand was overleden, bracht de veerman Charon hem met een boot over een rivier naar het dodenrijk Hades. Aan de overkant gekomen, dronk de dode uit de mythische rivier Lethe, die vergetelheid schonk (lethargie), waarna zijn bestaan in Hades begon. Had je als overledene geen munt voor de veerman, bleef je achter en moest je honderd jaar wachten voordat je werd overgezet.

Daarom kreeg bij een begrafenis iedere overledene een munt onder zijn tong voor deze reis. In arme dorpen of streken was er altijd discussie over wie die munt ging betalen.
Het debat tussen (vertegenwoordigers van) pensioengerechtigden en werkenden over de financiering van pensioenen, deed mij aan bovenstaand verhaal denken.

De eerste reactie van pensioenfondsen was om toekomstige stijgingen (indexaties of toeslagen) uit te stellen. Maar daarmee worden tekorten nog onvoldoende ingelopen. Traditiegetrouw wordt ook gewezen naar de overheid om bij te springen, maar dat zou ik buiten beschouwing willen laten. Het publieke pensioen AOW wordt al onbetaalbaar, dus ondersteuning voor private pensioenen zit er denk ik niet in.

Blijft over een keuze tussen verlagen van pensioenen of verhogen van premies. Verenigingen van gepensioneerden en deelnemerraden pleiten voor verdere premieverhogingen, de meeste jongeren- en werknemersorganisaties voor verlagen (afstempelen) van de pensioenrechten.

Hierbij wordt onze solidariteit op de proef gesteld: verlagen van pensioenen raakt alle deelnemers binnen een pensioenfonds, terwijl premieverhogingen alleen de werkende generatie raakt. Wie gaat wat voor wie betalen?
Bij andere verzekeringen of in ons zorgstelsel speelt die discussie over solidariteit al: “Moet ik premie betalen voor anderen?” “Gaat een 65-plusser nog meebetalen aan kraamzorg?” “What’s in it for me?”

Om deze existentiële vragen te voorkomen, wordt er waarschijnlijk gehoopt op een stijging van de rente waarop een pensioenfonds zijn vermogen moet baseren. Of een flink beleggingsresultaat. Of een verandering van de regels, zodat het op papier weer wat lijkt mee te vallen.

Of gokt men op het gebrek aan pensioenbewustzijn? In het artikel van Herman Kappelle wordt het pensioenbewustzijn in Nederland mij akelig duidelijk. Een kleine 3,5 miljoen mensen neemt deel aan een pensioenregeling zonder te weten wat die inhoudt, 25% van de deelnemers zegt geen enkele interesse te hebben in hun pensioensituatie….

Waar de oude Grieken zich zorgen maakten over een munt na hun dood, lijken wij in onze tijd uit de spreekwoordelijke bron van de Lethe te drinken.

Misjah