Lekker schommelen?

Op dit moment zijn schommels en glijbanen de grootste attracties voor mijn kinderen. Al geven we tientallen euro’s uit om de mooiste dierentuinen of parken te bezoeken, als we achteraf vragen wat ze het leukst van de dag vonden, zijn dat, naast het ijsje, de schommel en de glijbaan.

De schommel…
Zo populair als deze bij mij kinderen is, zo desastreus lijkt het op dit moment voor een aantal pensioenfondsen uit te pakken. Dekkingsgraden van pensioenfondsen lijken te bewegen als mijn dochter op een schommel.

Een dekkingsgraad is vergelijkbaar met een weegschaal. Aan de ene kant staan de bezittingen van het pensioenfonds, bijvoorbeeld in de vorm van aandelen. Aan de andere kant staan de verplichtingen, zoals pensioenuitkeringen.

Bij evenwicht, een dekkingsgraad van 100%, heeft het pensioenfonds precies genoeg. Bij een dekkingsgraad onder de 100% heeft een pensioenfonds te weinig in kas om de pensioenen van deelnemers die pensioen (gaan) ontvangen, uit te betalen. En dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Daarom proberen fondsen in zo’n situatie inkomsten te verhogen door extra pensioenpremie te vragen of uitgaven te beperken door pensioenen niet te verhogen (geen indexatie of toeslag toe te kennen). Dat lijkt op dit moment niet genoeg om de dekkingsgraad op een voldoende niveau te krijgen, waardoor een drastische maatregel als verlaging van pensioenrechten ter tafel komt.

…en de glijbaan
Pensioenfondsen hebben een deel van hun vermogen belegd in aandelen, waarvan koersen de afgelopen jaren flink omlaag zijn gegaan. Op deze glijvlucht naar beneden hebben sommige pensioenfondsen maatregelen moeten nemen, bijvoorbeeld door minder te beleggen en minder risico te nemen. Nu de aandelenmarkten voorzichtig opkrabbelen, profiteren deze fondsen daardoor niet volledig van dat herstel.

Extra vaart op de glijbaan hebben pensioenfondsen gekregen door de lage rente.
Een voorbeeld: € 100,- die ik nu stort op een spaarrekening, is over 10 jaar meer waard door de rente. Met 2% rente krijg ik over 10 jaar minder dan met 4% rente. Logisch. Wil ik daarom over 10 jaar zowel bij 2% als bij 4% rente hetzelfde bedrag, moet ik bij 2% rente méér inleggen dan bij 4% rente.

Dit principe geldt ook bij pensioenfondsen. De rente waarop pensioenfondsen hun pensioenverplichtingen moeten waarderen is op dit moment laag. Een fonds moet daarom nu in verhouding meer “inleggen” voor zijn verplichtingen dan bij een hoge rente. Dat zorgt op de weegschaal van de dekkingsgraad voor een flink gewicht, waar geen bezit tegenover staat.

Andersom geldt ook. Stijgt de rente binnenkort, kan het evenwicht (de dekkingsgraad) herstellen, zonder dat er een euro in de kas van het fonds is bijgekomen! Dat maakt het uitvoeren van vervelende maatregelen als verminderen van pensioenrechten er niet gemakkelijker op.

Terug naar de schommel. Na een flinke zwiep achteruit zweven mijn kinderen weer naar voren.
“Nog een keer papa! Harder duwen!” roepen ze enthousiast.
Maar daar zal een gemiddelde pensioenfondsbestuurder zonder kristallen bol, hen niet in napraten.

Misjah van Driel