Nominaal pensioen: een reële optie
12 juli 2010 door Johan Nieuwersteeg
In het Pensioenakkoord van 4 juni wordt een lans gebroken voor een zacht, reëel pensioensysteem. De opbouw van pensioenaanspraken wordt daarbij voorwaardelijk en identiek behandeld als de indexatie van de pensioenaanspraken.
Aan zo’n systeem ligt de gedachte ten grondslag dat waardevastheid essentieel is om uitholling van pensioenaanspraken door inflatie te beperken. Ook speelt mee dat op basis van de kredietcrisis het besef is ontstaan dat de opgebouwde pensioenaanspraken bij een pensioenfonds minder hard zijn dan is verondersteld of beoogd.
Nominaal pensioen meer voordelen
Met het streven naar een waardevast pensioen voor pensioengerechtigden is niets mis, maar een nominaal pensioen biedt de gepensioneerde deelnemer meer voordelen. In de eerste plaats heeft hij 100% zekerheid over de hoogte van zijn pensioeninkomen en kan hij zijn uitgavenpatroon daarop aanpassen. Daarnaast heeft de deelnemer op de pensioendatum met een nominaal pensioen meer flexibiliteit en kan hij met een hoog/laag constructie beter inspelen op zijn behoeftes.
In de eerste jaren na zijn pensionering mag verwacht worden dat de inkomensbehoefte groter is dan aan het eind van zijn levensfase. Daarbij blijkt dat veel deelnemers het langlevenrisico onderschatten en zij ervan uitgaan dat ze minder lang leven dan de gemiddelde levensverwachting. Met als gevolg van inflatie afnemend besteedbaar inkomen bij veroudering wordt bij een nominaal pensioen reeds ingespeeld op het dalende uitgavenpatroon naarmate men ouder wordt. De contante waarde van bijvoorbeeld een 2% stijgende pensioenuitkering vanaf 65-jarige leeftijd ligt tot grofweg 82-jarige leeftijd lager dan een actuarieel gelijkwaardige nominale pensioenuitkering. Voor deelnemers die niet verwachten ouder te worden dan leeftijd 82 is een nominale uitkering gunstiger.
Inflatiebestendig pensioen duurder
Bij de waardering van reële pensioenaanspraken blijkt dat de werkelijke inflatie sterk afwijkt van de inflatieverwachting. Op dit moment is de inflatie 1%, terwijl de verwachting op grofweg 2,5% uitkomt. Dit betekent dat de markt impliciet een toename van de inflatie verwacht. De waardevastheid van een reëel pensioen wordt zodoende veel hoger gewaardeerd dan de indexatie die een deelnemer nu zou ontvangen. Daarbij speelt ook een rol dat inflatie onzeker is, welk risico in de waardering naar voren moet komen. De deelnemers zullen daardoor een lagere indexatie ontvangen dan nu veelal het geval is. Een inflatiebestendig pensioen is daarmee duurder dan een nominaal pensioen met een voorwaardelijke indexatie.
De mogelijkheid van een lagere, gegarandeerde uitkering die het akkoord voorstelt, is een betere oplossing om tegemoet te komen aan het probleem van een gebrek aan schokbestendigheid van het pensioensysteem. Door bijvoorbeeld maar 80% van de nominale toezegging te garanderen kan de overige 20% tezamen met een eventueel budget voor indexatie worden ingezet in een risicovol beleggingsbeleid; de 80% is derhalve een vangnet. 80% is zeker en 20% is onzeker en afhankelijk van de beleggingsresultaten.
Door de toezegging van een hoger nominaal pensioen kan dus via een omweg een waardevastheid pensioen worden nagebootst en heeft de deelnemer de vrijheid om bij pensionering de pensioenuitkering aan te passen aan zijn persoonlijke behoefte. De deelnemer heeft zelfs de mogelijkheid van een tijdelijk hogere uitkering, welke als tijdelijke indexatie kan worden aangewend. Met een garantieniveau lager dan 100% kan ruimte gecreëerd worden voor een hoger indexatiepotentieel.
Johan Nieuwersteeg, AEGON Corporate & Institutional Clients.
Han juli 19th, 2010 09:31
Ik snap hier niets van.
Met een nominaal pensioen ben ik wel zeker van een bedrag, maar niet van mijn koopkracht. Waarom zou ik dat willen als consument!?
Uiteindelijk gaat het erom wat ik met mijn pensioen kan doen.
Henk juli 20th, 2010 09:29
Pensioen? Je betaalt aan de tussenpersoon – dag geld! – die schuift het door naar de verzekeraar – nog een paar keer dag geld – om vervolgens een fooitje als uitkering te krijgen. En zak je een uur na je 65 neer? Dan pist de verzekeraar in de broek van het lachten: KASSA!
Pensioenen en verzekeraars? Da’s gewoon geld door de plee spoelen! En die zalvende verhaaltjes dan? Ach, verzekeraars willen maar een ding nl. hun zakken royaal vullen. En de klant dan? Ach, die draagt de risico’s en de kosten….ziek systeem! Mensen, ga gewoon sparen ipv je zuurverdiende centjes aan roofridders te geven.
Alexander Kuipers juli 20th, 2010 09:47
@ Henk
Laat me toch een ‘zalvend’ antwoord op je reactie proberen te geven.
Allereerst, nog afgezien van alle fiscale aspecten, zal het je met sparen vrijwel niet lukken een pensioen op te bouwen. Je zult risico moeten nemen met beleggen om een goed rendement te krijgen. Als je het via sparen probeert zul je of maandelijks een enorm deel van je salaris opzij moeten zetten of je zult genoegen moeten nemen met een laag pensioen.
Je zegt dat de klant de risico’s draagt, maar dat wentelt hij of zij nou juist af op de verzekeraar! Onze klanten met een gegarandeerd pensioen hebben zich geen zorgen hoeven maken over de financiële crisis of de ingestorte aandelenmarkten: wij garanderen immers de aanspraken die zijn opgebouwd. Sterker nog, het fenomeen van afstempelen dat je bij pensioenfondsen zag spelen, kan je bij een verzekeraar ook niet overkomen.
En dan je opmerking over iemand die vlak na zijn 65ste komt te overlijden. Ik vind het belachelijk dat je veronderstelt dat wij daar als verzekeraar blij mee zouden zijn, dan begrijp je niet dat bij een verzekeraar ook gewoon mensen werken. Overigens kunnen de nabestaanden van een overledene doorgaans rekenen op een nabestaandenpensioen, en dat kan iemand zijn die nog nooit een cent premie aan ons heeft betaald.
Ten slotte, ik nodig je graag uit op ons hoofdkantoor in Den Haag om te praten met een van onze pensioenexperts. We willen je graag de rol van pensioenfondsen en pensioenverzekeraars in het pensioenstelsel uitleggen.
Alexander Kuipers,
Woordvoerder AEGON Nederland
Alexander Kuipers juli 22nd, 2010 09:21
Beste Han,
dank voor je reactie.
waar het om gaat, is dat men op basis van het pensioenakkoord van 4 juni de overstap wil maken naar een zacht, reeel kader. Dat wil zeggen dat naast je indexatie ook je pensioenopbouw voorwaardelijk wordt. Je ruilt daarmee zekerheid in (voor zover je zekerheid hebt bij een eigen beheer voerend pensioenfonds) voor onzekere indexatie. Wil je dat? Ten tweede, indexatie kost geld. Je moet dus een hoger nominaal pensioen vergelijken met een geindexeerd pensioen zodanig dat de actuariele waarde gelijk is. Wil je (nog) meer betalen voor je pensioen, of boots je via hoog/laagconstructie (tijdelijke) indexatie na zoals jij het wilt. Ook kun je je afvragen wat je als 90-jarige met een stijgend pensioen moet, als je amper nog geld spendeert. Dan misschien eerder wat meer (is economisch principe van consumeren nu versus consumeren later).
Johan Nieuwersteeg
Alexander Kuipers augustus 16th, 2010 10:52
@ Henk
Voor zover je feitelijk reageert, is daar nog wel het nodige op af te dingen. Onze uitnodiging blijft staan.
Alexander Kuipers,
Woordvoerder AEGON Nederland